Hoe maakt u een klimaatbestendige tuin op de kleigrond van Haarlemmermeer?

De bodem in Haarlemmermeer is overwegend zeeklei: fijn afgezet sediment uit de tijd dat het gebied een meer was. Deze klei is van nature vruchtbaar — er groeit hier al 170 jaar uitstekende landbouw — maar heeft twee nadelen voor tuinen: hij is zwaar om te bewerken en houdt water lang vast.

• Voordeel: kleigrond is voedselrijk en houdt vocht en voedingsstoffen goed vast; planten die eenmaal aanslaan groeien er uitstekend.
• Nadeel 1: in natte winters raakt de grond verzadigd en kunnen plantenwortels verstikken.
• Nadeel 2: in droge zomers wordt klei keihard en scheurt hij, waardoor jonge planten moeilijk wortelen.

De oplossing is structuurverbetering: werk jaarlijks compost of ander organisch materiaal door de bovenlaag. Dat maakt de klei luchtiger, verbetert de drainage én het vochtvasthoudend vermogen in de zomer. Klei afgraven en vervangen door tuinaarde is vrijwel nooit nodig.

Kies planten die van nature op vochthoudende, voedselrijke grond groeien en een stevig wortelgestel ontwikkelen. Deze soorten bewijzen zich al jaren in tuinen in Haarlemmermeer:

• Vaste planten: hosta, geranium (ooievaarsbek), hemerocallis (daglelie), rudbeckia, salvia, astilbe en iris sibirica.
• Siergrassen: miscanthus (prachtriet) en calamagrostis — beide verdragen klei én wind, belangrijk in de open polder.
• Heesters: cornus (kornoelje), viburnum (sneeuwbal), spiraea, weigela en hortensia.
• Bomen: els, wilg, meidoorn, sierappel en fruitbomen — appel en peer doen het uitstekend op klei.
• Bodembedekkers: geranium macrorrhizum, pachysandra en vinca houden de grond bedekt, onderdrukken onkruid en beschermen de klei tegen uitdroging.

Wilt u een compleet plan voor uw situatie? Wij maken een beplantingsplan op basis van een bodem- en lichtinspectie bij u thuis.

Klimaatbestendig betekent voorbereid zijn op twee uitersten: hoosbuien en langdurige droogte. Deze maatregelen werken voor beide:

• Minder tegels, meer groen. Elke vierkante meter bestrating die u vervangt door beplanting laat regenwater de bodem in zakken in plaats van naar het riool. Vuistregel: maximaal 40 tot 50% verharding in de tuin.
• Waterdoorlatende verharding. Kies bij nieuwe bestrating voor brede voegen, grasbetontegels of halfverharding op plekken waar het kan.
• Drainage bij structurele natheid. Op zware klei legt u met drainagebuizen op circa 50 tot 60 cm diepte het overtollige winterwater af naar een sloot of grindkoffer.
• Vang regenwater op. Een regenton (100 tot 200 liter) of ondergrondse tank levert gratis water voor droge periodes. Veel gemeenten subsidiëren dit: Haarlem geeft bijvoorbeeld tot €500 subsidie op een regenton en €25 tot €35 per m² op een groen dak. Check de regeling van uw gemeente via de Groenesubsidiewijzer van Milieu Centraal.
• Mulch de borders. Een laag compost, houtsnippers of bladeren van 5 cm beschermt de klei tegen uitdrogen en scheuren in de zomer.

Een groene tuin hoeft niet bewerkelijk te zijn — mits u de juiste keuzes maakt. Grind of tegels lijken onderhoudsarm, maar vergen in de praktijk veel geveeg en onkruidbestrijding, en maken de tuin heter en natter op de verkeerde momenten.

• Dichte beplanting is het beste onkruidmiddel. Volgroeide borders met bodembedekkers laten onkruid geen licht en ruimte.
• De juiste plant op de juiste plek. Een plant die past bij de grond, het licht en het vocht heeft geen extra zorg nodig. Op klei betekent dat: kies uit de lijst hierboven.
• Kies heesters boven eenjarigen. Heesters en vaste planten komen elk jaar terug; borders vol eenjarigen moeten jaarlijks opnieuw.
• Beperk het gazon of kies bewust. Gazon is de meest bewerkelijke vierkante meter van de tuin. Een kleiner, goed gazon met een strakke rand oogt beter dan een groot, verwaarloosd veld.

Met twee grote beurten per jaar en licht onderhoud per 4 tot 6 weken blijft een goed ontworpen kleituin het hele jaar op orde — zie onze tuinkalender voor de timing.